جهاندار شُکری در نشست فعالان اقتصادی کرمانشاه با مقامات ملی و استانی، با انتقاد صریح از نحوه برخورد با صادرکنندگان و تأخیر در اجرای سازوکار تعیین تکلیف تعهدات ارزی گفت تولیدکنندگانی که زمانی «جهادگران خط مقدم اقتصاد» خوانده میشدند، امروز با ممنوعالخروجی، پرونده قضایی و عنوان «مفسد اقتصادی» روبهرو شدهاند؛ در حالی که به گفته او، همین تولیدکنندگان بدون دریافت ارز دولتی، زیر فشار تحریم، بحران انرژی و محدودیتهای صادراتی برای کشور ارزآوری کردهاند.
نشست هماندیشی فعالان اقتصادی کرمانشاه با محوریت توسعه تجارت ایران و عراق، روز چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵، برابر با ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، در کرمانشاه و همزمان با سفر هیأت اقتصادی حوزه ایران و عراق به این استان برگزار شد.
این نشست در چارچوب برنامههای توسعه روابط تجاری ایران و عراق و با هدف بررسی موانع صادرات، مشکلات فعالان اقتصادی، ظرفیت مرزهای کرمانشاه و راهکارهای افزایش مبادلات دو کشور برگزار شد.
در این برنامه و نشستهای مرتبط با سفر هیأت اقتصادی، منوچهر حبیبی، استاندار کرمانشاه؛ عبدالرضا مصری، نماینده مردم کرمانشاه در مجلس شورای اسلامی؛ یحیی آلاسحاق، رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق؛ حسن داناییفر، دبیر ستاد توسعه روابط اقتصادی ایران با عراق و سوریه؛ کیوان کاشفی از مدیران ارشد اتاق بازرگانی ایران؛ به همراه مسئولانی از سازمان توسعه تجارت ایران، اتاق بازرگانی، خانه صنعت و معدن و جمعی از مدیران و فعالان اقتصادی استان حضور داشتند.
هیأت اقتصادی ایران و عراق از عصر روز سهشنبه ۱۷ شهریور وارد کرمانشاه شده بود و بررسی موانع توسعه تجارت، برگزاری نشستهای تخصصی، کارگروه توسعه صادرات و گفتوگو با فعالان اقتصادی استان از برنامههای این سفر بود.
در همین نشست، جهاندار شُکری، کارآفرین و عضو هیئتمدیره گروه صنعتی شُکری، یکی از صریحترین سخنرانیهای جلسه را به مشکلات تولیدکنندگان و صادرکنندگان اختصاص داد.
«صادرکننده ارز دولتی نگرفته است»
شُکری سخنان خود را با قدردانی از تولیدکنندگان، کارآفرینان، بازرگانان و اصنافی آغاز کرد که به گفته او، با وجود فشارهای اقتصادی همچنان «پای کار» ماندهاند و برای حفظ تولید و اعتبار ایران در بازارهای جهانی تلاش میکنند.
او گفت تولیدکنندگان ایرانی طی سالهای گذشته توانستهاند با وجود تحریمها، محصولات خود را نهتنها به عراق، افغانستان، ترکیه و کشورهای همسایه، بلکه به بازارهای اروپایی و نقاط دورتر جهان صادر کنند و برخی برندهای صنعتی استان کرمانشاه را در بازارهای خارجی مطرح سازند.
اما محور اصلی سخنان شُکری، انتقاد از نحوه برخورد با تعهدات ارزی صادرکنندگان بود.
او خطاب به مقامات و رسانههای حاضر در جلسه تأکید کرد:
«یک صادرکننده ارزی از سیستم دولتی نگرفته است. دوباره میگویم؛ صادرکننده ارز دولتی با نرخ پایین یا ارز خاص نگرفته است. صادرکننده کالای خودش را فروخته و ارز حاصل از آن را وارد کشور کرده است.»
شُکری خواستار تفکیک وضعیت صادرکنندگانی شد که بدون استفاده از منابع ارزی دولتی فعالیت کردهاند و گفت تغییرات پیدرپی بخشنامهها و درصدهای رفع تعهد ارزی در سالهای مختلف، فعالان اقتصادی را با تعهداتی مواجه کرده که شرایط آنها در زمان صادرات متفاوت بوده است.
«دیروز جهادگر اقتصادی بودیم؛ امروز مفسد اقتصادی شدهایم» تندترین بخش سخنان شُکری زمانی بود که به تبعات قضایی پروندههای رفع تعهد ارزی پرداخت.
او گفت افرادی که در سالهای گذشته بهعنوان «جهادگران اقتصادی» و نیروهای خط مقدم اقتصاد کشور شناخته میشدند، اکنون به دلیل مشکلات ناشی از مقررات ارزی با ممنوعالخروجی و برخورد قضایی مواجه شدهاند.
شُکری گفت:
«امروز شدیم مفسدان اقتصادی. برای ما خیلی سنگین است. ما آبرو داریم. یک زمانی به ما میگفتند جهادگران خط مقدم اقتصاد کشور؛ امروز باید جواب بدهیم که چرا ارز نیاوردید.»
او تأکید کرد صادرکنندهای که ارز ترجیحی یا منابع ارزانقیمت دولتی دریافت نکرده و با سرمایه خود کالا تولید و صادر کرده است، نباید بدون توجه به تغییرات مقررات سالهای مختلف در جایگاه یک متخلف اقتصادی قرار گیرد.
«درگاه را باز کنید؛ نه مفسد باشیم، نه دزد این مملکت»
شُکری سپس به بخشنامه مربوط به تعیین تکلیف بخشی از تعهدات ارزی سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ و امکان مصالحه ریالی اشاره کرد و از تأخیر در عملیاتی شدن آن انتقاد کرد.
او گفت با وجود گذشت حدود ۵۰ روز از ابلاغ سازوکار مربوطه، درگاه لازم هنوز از سوی بانک مرکزی فعال نشده و در نتیجه تولیدکنندگانی که میخواهند وضعیت پرونده خود را تعیین تکلیف کنند، همچنان بلاتکلیف ماندهاند.
شُکری با لحنی صریح گفت:
«بخشنامه آمده، اما بعد از حدود ۵۰ روز هنوز بانک مرکزی درگاه را باز نکرده است. آقا این درگاه را باز کنید؛ بگذارید برویم تکلیفمان را روشن کنیم. نه مفسد اقتصادی باشیم، نه دزد این مملکت. ما جهادگریم؛ به خدا داریم تولید میکنیم.»
او گفت طی روزها و هفتههای گذشته شخصاً این موضوع را در تهران و از مسیر اتاق بازرگانی پیگیری کرده و خواستار اجرای فوری سازوکاری شد که خود دولت برای حل این مسئله پیشبینی کرده است.
مدیرعامل ممنوعالخروج چگونه بازار صادراتی را توسعه دهد؟
عضو هیئتمدیره گروه صنعتی شُکری در ادامه مستقیماً موضوع ممنوعالخروجی و برخورد قضایی با مدیران واحدهای تولیدی را مطرح کرد و از مقامات حاضر خواست تا زمان تعیین تکلیف پروندههای مشمول بخشنامه جدید، جلوی ادامه این اقدامات گرفته شود.
او گفت:
«مدیرعاملها را ممنوعالخروج کردهاند. کسی که میخواهد برود دنبال توسعه تولید و بازارش، خودش ممنوعالخروج است. از یک طرف هم حکم جلب صادر میشود؛ هنوز پرونده به دادگاه نرفته، هنوز قاضی آن را ندیده است. چرا؟»
شُکری هشدار داد ادامه چنین وضعیتی تنها یک مدیر را تحت فشار قرار نمیدهد، بلکه میتواند مستقیماً فعالیت کارخانه و اشتغال وابسته به آن را تهدید کند.
او خطاب به مسئولان حاضر گفت:
«جلوی این را بگیرید. تولید نباید متوقف شود. مدیرعاملها تحت استرس هستند، ولی ایستادهاند و دارند کار میکنند.»
تحریم را دور میزنیم؛ در داخل راه را نبندید
شُکری در بخش دیگری از سخنانش تصویری کمپرده از دشواری فعالیت تولیدکنندگان ایرانی در شرایط تحریم ارائه کرد.
او گفت فعالان اقتصادی برای حفظ بازارهای خارجی و تأمین تجهیزات مورد نیاز کارخانهها گاه مجبور شدهاند راههای غیرمتعارف و بسیار دشواری پیدا کنند.
او گفت:
«اگر از آن طرف اجازه ورود به ما نمیدهند، دورش میزنیم. اگر لازم باشد لباس محلی میپوشیم و میرویم، با اسم دیگری میرویم. اگر قطعهای را که لازم داریم نمیگذارند بیاوریم، یک جوری با چمدان میآوریم.»
پیام او به سیاستگذاران داخلی روشن بود: تولیدکنندهای که برای عبور از تحریم خارجی این میزان هزینه و ریسک را پذیرفته است، نباید در داخل کشور نیز با موانعی مواجه شود که ادامه فعالیتش را دشوارتر کند.
«برق نداریم، گاز نداریم؛ نیروگاه هم بسازیم، گازش را از کجا بیاوریم؟»
بحران انرژی محور دیگر انتقادات شُکری بود.
او گفت صنایع در سالهای گذشته برای مقابله با محدودیت برق به سمت احداث نیروگاه و تأمین مستقل انرژی سوق داده شدند، اما اکنون کمبود گاز نیز به مانع تازهای تبدیل شده است.
شُکری پرسید:
«میگویند گاز نداریم. بسیار خب، نیروگاه بیاوریم؛ اما وقتی گاز نداریم، نیروگاه را چه کار کنیم؟ گاز را از کجا بیاوریم؟ حتی اگر بخواهیم سوخت جایگزین استفاده کنیم، در تأمین سوخت هم مشکل داریم.»
به گفته او، تولیدکننده ایرانی امروز همزمان در چند جبهه درگیر است: تحریم و محدودیتهای خارجی، مقررات ارزی و مشکلات صادرات در داخل و ناترازی برق و گاز که امکان برنامهریزی پایدار برای تولید را از صنایع گرفته است.
از ۴۲ درصد صادرات تیرآهن ایران تا صفر
شُکری برای نشان دادن اثر این شرایط بر صنعت فولاد کرمانشاه، به تجربه گروه صنعتی شُکری اشاره کرد؛ مجموعهای خصوصی که بخشهای مختلف زنجیره فولاد، از مواد اولیه و آهن اسفنجی تا شمش، تیرآهن، میلگرد و سایر مقاطع فولادی را در غرب ایران در اختیار دارد.
او گفت این گروه در سال ۱۴۰۲ دومین صادرکننده تیرآهن کشور بوده و ۴۲ درصد صادرات تیرآهن ایران را به خود اختصاص داده است؛ سهمی که به گفته او امروز به صفر رسیده است.
شُکری دو عامل را در این سقوط تعیینکننده دانست: نخست، گسترش صادرات از طریق کارتهای بازرگانی اجارهای و تغییر شرایط رقابت در بازار صادراتی و دوم، محدودیتهای شدید انرژی که ظرفیت تولید و صادرات واحدهای صنعتی را کاهش داده است.
برای صنعتی که طی سالهای گذشته برای تکمیل زنجیره فولاد در کرمانشاه سرمایهگذاری سنگینی انجام داده، رسیدن از سهم ۴۲ درصدی صادرات تیرآهن کشور به صفر، از نگاه شُکری تنها یک آمار نیست؛ بلکه نشانهای از پیامد سیاستهایی است که میتواند بازارهای صادراتی بهدستآمده طی سالها را از تولیدکنندگان ایرانی بگیرد.
«ما ایستادهایم؛ فقط اجازه بدهید کار کنیم»
با وجود لحن انتقادی و صریح سخنانش، شُکری در پایان تأکید کرد که تولیدکنندگان قصد عقبنشینی ندارند.
او گفت: «ما ایستادهایم، پای کاریم، کار میکنیم و خسته نمیشویم.»
او تأکید کرد فعالان صنعتی همچنان وظیفه خود میدانند برای کشور تولید، اشتغال و ارزآوری ایجاد کنند؛ اما انتظار دارند دولت و دستگاههای مسئول نیز به جای افزودن مانع تازه، مسیر فعالیت آنها را تسهیل کنند.
خواسته شُکری از مقامات حاضر مشخص بود: فعال شدن فوری سازوکار تعیین تکلیف تعهدات ارزی، توقف برخوردهای قضایی و ممنوعالخروجی مدیران تا روشن شدن وضعیت پروندهها، ایجاد ثبات در مقررات صادراتی و یافتن راهکاری عملی برای بحران انرژی صنایع.
سخنان صریح این فعال صنعت فولاد در نهایت یک پرسش اساسی را مقابل سیاستگذاران قرار داد:
تولیدکنندهای که بدون دریافت ارز دولتی، زیر فشار تحریم محصول تولید کرده، برای ورود به بازارهای خارجی جنگیده، تجهیزات مورد نیاز کارخانه را با دشواری وارد کرده، با کمبود برق و گاز کنار آمده و برای کشور ارزآوری کرده است، چرا باید امروز برای اثبات اینکه «مفسد اقتصادی» نیست، بجنگد.
 |
 |
